Janmaat en Centrumdemocraten te stevig aangepakt, concludeert Leidse historicus

...

Ongelooflijk hard zijn ze aangepakt, de extreem-rechtse partijen in de jaren tachtig en negentig; de Centrumpartij (CP) en de daaruit voortkomende Centrum Democraten (CD). Partijleider Hans Janmaat werd genegeerd, beledigd en uitgejouwd. Het was over de grens. Dat concludeert de Leidse historicus Jan de Vetten in zijn promotie-onderzoek ’In de ban van goed en fout’ bij de Universiteit Leiden.
Nederland was bang in de vorige eeuw. WO II lag nog vers in het geheugen. Dat nooit meer, was het algemene gevoel. Tot ontsteltenis van de gevestigde orde diende in 1982 de Centrumpartij zich aan. Binnen de kortste keren was Hans Janmaat de leider (In 1984 werd hij eruit gezet en richtte hij de CD op). Hij wilde grote aantallen ’buitenlanders’ weren. Diegenen die hier waren, moesten assimileren. Overheidsbetrekkingen waren slechts voor Nederlanders die in de derde generatie Nederlander waren. Hij wilde een bindend referendum, was voor de doodstraf.
’Hans Janmaat? Een neonazi! Een fascist! Als je niet uitkeek blies hij ons hele democratische bestel op’ . Dat dachten de andere politici. Ze zagen hem, volgens De Vetten, niet als een concurrent in de verkiezingsstrijd maar als een vijand. Ze legden een ’cordon sanitaire’ om hem heen. Wilden niet naast hem zitten. In de eerste jaren gingen ze koffiedrinken als hij aan het woord was. Op een gegeven moment had de CD 78 zetels in 38 gemeenteraden.
De toenmalige chef van de stadsredactie van Haarlems Dagblad, Rens Koldenhof, kan zich herinneren dat de krant een debat wilde organiseren met ook het Haarlemse CD-gemeenteraadslid Wim Elsthout (later Statenlid in Noord-Holland en Tweede Kamerlid). ’Als hij komt, dan blijven wij weg’, zeiden de andere politici. Het debat is er niet gekomen.
Janmaat radicaliseerde hierdoor meer, denkt de onderzoeker. Hij stuurde haatbrieven rond, gedroeg zich onbehouwen. Toen PvdA-minister Ien Dales overleed in 1994, zei hij: „Ik zal er geen traan om laten, ik hoop dat de hele PvdA haar spoedig volgt.” Tijdens een demonstratie in Zwolle in 1996: „Als de CD aan de macht komt, schaffen we de multiculturele samenleving af.” Zijn achterban scandeerde: „Vol is vol.” De Vetten: „Schuurman zegt nu dat Janmaat minder provocerende beweringen deed dan Wilders nu. Nou, dat is niet zo.”
De onderzoeker zegt dat het een groot dilemma is voor journalisten.
„Aandacht besteden aan onwelgevallige meningen of doodzwijgen? Destijds namen journalisten stelling tegen de CP en de CD. Ze kregen ongelooflijk veel media-aandacht, net als Trump nu. Er werd heel negatief over ze geschreven. Soms werden uitspraken verdraaid. Opiniemagazine Elsevier legde Janmaat antisemitische uitspraken in de mond over toenmalig CDA-minister Ernst Hirsch Ballin, waarna iedereen over hem heen viel.” De Vetten beluisterde de tapes van het interview. „Janmaat zei de dingen niet zo als ze op papier stonden.”
Of dat alles bijdroeg aan het imploderen van de CD in 1998, weet De Vetten niet. „Er werd ook intern heel veel ruzie gemaakt. En vergeet niet: heel Nederland deed mee.”
De Binnenlandse Veiligheidsdienst (nu AIVD, red.) hield de CP’ers en CD’ers in de gaten. De Anne Frank Stichting joeg Janmaat op, antifascisten jouwden hem uit: ’Janmaat rassenhaat, CD weg ermee’. In 1986 werd een congres van de CP en de CD in Kedichem verstoord door antifascisten waarbij Janmaats secretaresse en latere vrouw, Wil Schuurman, een been verloor. En waarvoor links NOOIT is veroordeeld. Iets wat alleen een terroristische aanslag zou worden genoemd als rechts het doet, toch linksgekkies?
Maatschappelijke organisaties spanden rechtszaak op rechtszaak tegen hem aan. Hij werd vervolgd vanwege racistische en beledigende uitspraken. In het jaar van zijn overlijden, in 2002, liep er nog een procedure: Janmaat wilde dat de Hoge Raad een vonnis tegen hem opnieuw bekeek en verwees naar een uitspraak van toenmalig CDA-leider Jan Peter Balkenende in NRC Handelsblad: „De multiculturele samenleving is niet iets om naar te streven.” De Vetten: „Er zaten rare vogels in die partijen, maar het waren geen keiharde revolutionairen die de democratie wilden ontmantelen. Janmaat wilde een one-issue partij. Hij wist dat hij daarmee stemmen trok.” – BRON

Rood, wit en blauw zijn de kleuren waarvan ik hou!

%d bloggers liken dit: