De jeugd heeft geen toekomst

...

VERLOREN GENERATIEDe twintigers en dertigers worden de nieuwe, verloren generatie. Daarvoor waarschuwt hoogleraar Ton Wilthagen. ,,Als er niets verandert, vangen jongeren alle klappen op.” Alexander Pechtold (D66) is het met hem eens.

Daphne Letteboer (26)
uit Almelo

,,Drie keer achter elkaar heb ik een tijdelijk contract in de gehandicaptenzorg gehad. Mijn werkgevers zeiden steeds: je doet het hartstikke goed, maar we mogen je geen vast contract geven. Ook mijn vriend heeft een tijdelijk contract, in de bouw. Balen! We willen graag gaan samenwonen in een huis waar we in de toekomst ook een gezin kunnen beginnen, maar we komen door onze banen niet in aanmerking voor een huur- of koophuis. We verdienen samen te veel voor een sociale huurwoning en krijgen geen hypotheek voor een koophuis. Een duurdere huurwoning kan ook niet. Ik sta al anderhalf jaar ingeschreven, maar de wachttijd is vier jaar. Fijne positie. Ik heb het gevoel dat we vastzitten. Ik woon nu in een appartementje in Almelo met één slaapkamer en mijn vriend woont in een studentenwoning. Toen mijn derde tijdelijke contract stopte, heb ik besloten om mij om te scholen naar de ouderenzorg. Hopelijk maak ik straks meer kans op een baan én dat vaste contract.”

Daphne Letterboer.

Daphne Letterboer. © Vincent Jannink

Twee nieuwsfeiten. De huizenprijzen zijn volgens het CBS in juli met 4,9 procent gestegen ten opzichte van een jaar daarvoor, Alexander Pechtold (D66) wil een einde maken aan flexcontracten. De twee nieuwsfeiten tekenen de wereld waarin de jongeren van nu leven. Hier zijn een vast contract en een eigen huis als een heilige graal, waarop massaal wordt gejaagd, maar die zelden wordt bemachtigd.

Zo ontstaat een leven vol onzekerheden voor de Nederlanders die zijn geboren tussen 1981 en 2000, schetst hoogleraar Ton Wilthagen. ,,Door de Wet werk en zekerheid van minister Asscher, die vorig jaar werd ingevoerd, duren tijdelijke contracten minder lang. Tegelijkertijd zijn de verplichtingen die een contract voor onbepaalde tijd met zich meebrengt, voor werkgevers niet verminderd. Daardoor geven werkgevers geen contracten voor onbepaalde tijd, zoals was beoogd.”

Werkgevers blijven dus vasthouden aan flexcontracten. En voor de werkers die het hiermee moeten doen, blijft een eigen huis of zelfs een vast huurhuis veelal een droom. Wilthagen: ,,Zelfs nu de hypotheekrente laag is, moeten ze nog een baangarantie kunnen overleggen om een huis te kopen.”

De Woonbond ziet hoe ook hurende millennials in de knel komen te zitten. Ze verdienen te veel voor sociale huurwoningen, maar niet genoeg voor een duurder huurhuis. ,,Met een nul-urencontract is het moeilijk aan te geven wat je gaat verdienen”, zegt directeur Ronald Paping.

Met een huis blijft ook het samenwonen uit, kinderen worden later geboren. De onzekerheid zorgt voor minder vertrouwen in de politiek en in de maatschappij, voor psychische problemen zelfs, zoals burn-outs. En dat allemaal door het gebrek aan vastigheid dat al het flexwerken met zich meebrengt. Paping ziet de gevolgen ook: ,,Veel jongeren blijven langer bij hun ouders of delen hun huis met een lotgenoot. Het meest schrijnend zijn de jonge stellen die geen kant op kunnen.”

Tom Tieman (32)
uit Haren

,,Samen met mijn vriendin en hond woon ik in een anti-kraakwoning in Haren, vlakbij Groningen. Het is een oud pand van Rijkswaterstaat langs de snelweg met heel veel ruimte en een lage huur, 180 euro per persoon per maand. Dat is leuk als je 26 bent, maar ik ben nu 32 en wil vooruitkijken en aan een gezin beginnen. Ik voel steeds het zwaard van Damocles boven mijn hoofd hangen. Wanneer de verhuurder nieuwe huurders heeft gevonden – er zijn constant bezichtigingen – moeten wij er binnen twee maanden uit. Dat is me al drie keer eerder overkomen. Maar waar naartoe? Huren is geen optie. Dan moeten we twee jaar wachten en komen we in aanmerking voor een flatje in een buitenwijk van Groningen. Kopen kan ook niet, want ik ben zzp’er in de kunstsector en mijn vriendin is werkloos. Geen bank die ons een hypotheek verstrekt, terwijl we 500 euro in de maand prima zouden kunnen betalen. Je moet bijna hopen dat er een ver familielid doodgaat. Er gloort wel hoop aan de horizon. Mijn ouders hebben deze week gezegd dat ze garant willen staan bij de bank. Daar gaan we ons nu in verdiepen.”

...

Tom Tieman.

Tom Tieman. © Vincent Jannink

Tweedeling
Wilthagen waarschuwt net als Pechtold voor een tweedeling in de maatschappij: ,,Hoger opgeleiden hebben meer mogelijkheden, zijn op meerdere plekken inzetbaar. Lager opgeleiden zijn veel sneller de dupe van flexcontracten, omdat ze minder mogelijkheden hebben zich bij te scholen, maar ook ander werk op te pakken.”

Die ontwikkeling ziet ook Jan Latten van het CBS. ,,Lager opgeleiden kunnen niet een tijdje werk onder hun niveau aannemen, daarnaast staat hun baan vaak onder druk, doordat ook buitenlandse krachten het kunnen verrichten, of door de automatisering.”

En dan is er nog de kloof tussen generaties die ontstaat. Terwijl ouderen zich verschansen in hun koophuizen, gesterkt door vaste contracten, zijn het jongeren die volgens Wilthagen ‘alle klappen’ op moeten vangen. ,,Met een steeds kleinere groep moeten ze steeds langer doorwerken om voor een vergrijzende samenleving te zorgen. Ondertussen betalen ze meer voor hun studie en hebben ze binnen flexcontracten minder mogelijkheden om zich tijdens hun werk bij te scholen, omdat die opties er vaak alleen zijn voor vaste medewerkers. We krijgen een generatie die alle klappen moet opvangen.”

Toch is er volgens Latten niet alleen maar reden om te somberen. ,,Dit is wat deze generatie kent, ze groeit op met deze veranderingen in de samenleving.”

Hun vaders en moeders delen het co-ouderschap, de familiestructuren waarin ze opgroeiden zijn al losser. ,,Jongeren vragen zelf ook om flexibiliteit. We zien het in relaties, waar tegenwoordig vaak pas getrouwd wordt als er kinderen zijn of bijna geboren worden. In de boomerangkinderen, die uit huis gaan maar weer terugkomen als het ze uitkomt, iets wat vroeger ondenkbaar was. We hebben ‘slashies’, die twee banen combineren. Jobhoppen, lovehoppen. Er zijn meer keuzes dan ooit, die gemaakt kunnen worden in de ultieme vrijheid. Elke generatie raakt iets kwijt, daar komt iets anders voor in de plaats. Sommige mensen varen er wel bij, die hebben reuring nodig.”

Zo kan het dat Wilthagen juicht nu Pechtold het flexen op de schop wil gooien, terwijl Latten waarschuwt dat de politiek het tij niet zo maar kan keren. Latten: ,,Globalisering en robotisering, dat zijn bewegingen waar een bedrijf in mee moet om te overleven. Misschien hoort het flexibel werken daar wel bij. Een samenleving en dus ook de overheid is er ten slotte om mensen die niet meekomen een reddingsboei toe te werpen.”

Maar volgens Wiltenhagen is die overheid er juist om eindelijk durf te tonen en de arbeidsmarkt écht te hervormen. Dat kan volgens hem alleen als het vaste contract aantrekkelijker wordt gemaakt voor werkgevers. Een voorbeeld? ,,In Duitsland is het al veel als er na ziekte zes weken wordt betaald door een werkgever, bij ons is dat twee jaar.”

Ondertussen lopen we op kop, als het gaat om flexwerken. ,,Alleen in Polen, Portugal en Spanje gebeurt dat ook zo veel. In dat laatste land komen ze er inmiddels op terug. Wij zijn de afwijking van de standaard. We hebben gefaald.”

BRON

Rood, wit en blauw zijn de kleuren waarvan ik hou!

%d bloggers liken dit: