Zo werd een ‘modelverpleeghuis’ kapotbezuinigd

...

Ooit was de Hofstee een modelverpleeghuis; deze week werd de zorginstelling onder verscherpt toezicht geplaatst. Over hoe bewoners cliënten werden.
De interne nieuwsbrief komt onverwacht. Woongroepbegeleiders Iris (29) en Marja (33) werken al jaren naar volle tevredenheid bij de Hofstee, een verpleeghuis van Laurens in Rotterdam Ommoord. Dankzij de kleinschalige aanpak, die dementerende ouderen veel vrijheid biedt, is het verpleeghuis lange tijd het paradepaardje van Laurens. De werkwijze wordt tot in Shanghai overgenomen. De Volkskrant roept de Naber, een locatie met dezelfde werkwijze op hetzelfde terrein als de Hofstee, in 2008 uit tot beste verpleeghuis van Nederland. Iris en Marja zijn trots. Ze weten dat de Inspectie voor Gezondheidszorg (IGZ) Laurens al een jaar op de korrel heeft, maar bij de Hofstee gaat alles goed. Nu lezen ze dat Laurens wegens bezuinigingen op alle locaties in het verpleeghuispersoneel gaat snijden. Verzorgenden met de laagste opleidingsniveaus moeten een opleiding doen, of naar ander werk uitkijken. Marja en Iris kunnen blijven, maar zijn voortaan in hun eentje verantwoordelijk voor een woongroep van acht of negen dementerende ouderen, in plaats van met zijn tweeën. Hun taken blijven hetzelfde: bewoners uit bed halen, douchen, aankleden, drie maaltijden per dag bereiden, tafels dekken en afruimen, de was doen, de woning schoonmaken, rapporteren én dossiers bijwerken.
In de Hofstee wonen dementerede ouderen, een groep die intensieve verzorging nodig heeft. ‘Als ik sta te koken en iemand in mijn woongroep moet naar de wc heb ik een probleem’, zegt Iris. ‘Ik kan de bewoners niet alleen laten met hete kookplaten. Dus moet ik eerst collega’s bellen en vragen of zij komen opletten, zodat niemand zich brandt.’ Pauze schiet er bij in, merken de vrouwen al snel. Marja: ‘Ik heb er geen tijd voor. Er is hier veel verzuim, en dat begrijp ik ook. Ik ga elke ochtend met zenuwen in mijn keel naar werk en kom elke avond gebroken terug.’ De effecten van de bezuinigingen zijn direct merkbaar. Mannen worden minder vaak geschoren. Sommige bewoners gaan nog maar één keer per week onder de douche, zeggen familieleden. Als Carin Gaemers (58) in september terugkomt van vakantie en haar vrijwilligerswerk voor de cliëntenraad van de Hofstee weer oppakt, herkent ze het verpleeghuis waar ze al zeven jaar komt bijna niet terug ‘De kwaliteit van de zorg was in korte tijd heel hard achteruit gegaan.’ Er is een kloof tussen het bestuur en de verzorgenden ontstaan Carin Gaemers van de cliëntenraad De cliëntenraad roept familieleden op om observaties met hen te delen. ‘Dat hebben we geweten. We werden bedolven onder een lawine van klachten.’ In totaal krijgt de cliëntenraad zo’n tachtig klachten binnen, op een bewoneraantal van rond de 140. De opmerkingen worden gebundeld in een zwartboek. Daarin valt bijvoorbeeld te lezen dat een bewoner door een familielid met twee afgebroken tanden wordt aangetroffen. ‘Niemand kon vertellen hoe dat is gebeurd. Twee weken later zat de arm van diezelfde bewoner in het verband. Weer wist niemand hoe dat kwam.’ De cliëntenraad organiseert twee bijeenkomsten voor familieleden. Hugo Borst borst schrijft er over in zijn wekelijke column in het AD. De moeder van Borst lijdt aan Alzheimer en woont ook in de Hofstee. ‘De benedenzaal in verpleeghuis De Hofstee is afgeladen. Allemaal verontruste mantelzorgers. Sommigen boos. Niemand klaagt over het personeel, wel over het gebrek aan personeel.’ De verslechterde zorg bij de Hofstee is het gevolg van de nieuwe koers van Laurens, denkt Gaemers van de cliëntenraad. ‘Er is een kloof tussen het bestuur en de verzorgenden ontstaan. Laurens is zich de laatste jaren meer en meer gaan gedragen als een bedrijf in plaats van een zorginstelling. Je ziet het aan het jargon: bewoners zijn nu cliënten.’
Laurens worstelt al langer met financiele tegenvallers. In 2013 neemt de instelling het noodlijdende Thuiszorg Rotterdam over. Zo wil de zorgverlener inspelen op het kabinetsbeleid, dat ouderen stimuleert zo lang mogelijk thuis te blijven wonen. ‘Geen handige beslissing’, zegt zorgeconoom Wim Groot van de universiteit Maastricht. ‘Er is juist veel bezuinigd op de thuiszorg.’ In de jaarrekening over 2014 is dit terug te zien: een verlies van ruim anderhalf miljoen euro. In 2015 loopt het verlies van de instelling zelfs op tot 25 miljoen, bevestigt woordvoerder Ton Boender. Volgens Laurens zijn de rode cijfers te wijten aan de verlieslijdende thuiszorgtak en een tegenvallend ICT-project. De druk op het personeel is daardoor onevenredig zwaar geworden, erkent Boender. ‘In verpleeghuizen verblijven alleen zeer ernstig gehandicapte zorgintensieve patiënten, terwijl budgetten zijn afgenomen en de administratieve druk is toegenomen.’ Aan de basiszorg is volgens hem niet getornd. ‘Het is absoluut niet zo dat mensen minder douchen. Iedereen wordt dagelijks gedoucht of gewassen.’ Ook laat Boender weten dat er bij de Hofstee het afgelopen jaar niet meer officiële klachten zijn binnengekomen dat het jaar daarvoor.
Begin februari krijgt Ids Thepass, bestuursvoorzitter van Laurens, opnieuw kritiek van de inspectie. De zorgverlener moet systematischer werken, beter bijhouden wat mis gaat en daar melding van maken. De inspectie wil ook weten hoe de verbeteringen die Laurens eerder heeft toegezegd ervoor staan. Thepass belooft de boel op 1 april écht op orde te hebben. Voor verzorgenden Marja en Iris betekent die belofte nog meer taken. ‘Vanaf dat moment moesten we zo’n vier a vijf uur administratie per dag doen’, zegt Marja. ‘Daar wás al geen tijd voor.’ In de Hofstee is het kiezen of delen, leggen de woongroepbegeleiders uit. Marja en Iris kiezen de bewoner. ‘Als de schoonmaaklijst moet worden afgetekend, maar een bewoner ook om drinken vraagt, ga ik natuurlijk niet voor de schoonmaaklijst’, zegt Iris. ‘Met medicatie ben ik heel punctueel. Verder stel ik prioriteiten.’ Marja durft af en toe protocollen te negeren, maar ziet dat sommige collega’s dit niet doen. ‘Er zijn de laatste tijd veel valincidenten. Logisch, er is gewoon te weinig toezicht.’
Dat merkt ook Gerda van Lieburg. Haar dementerende vader Adrie woont sinds december 2014 in de Hofstee. Als de verpleging hem ’s morgens wakker maakt, zegt hij steeds vaker dat hij wil blijven liggen. ‘En dan lieten ze het daar maar bij.’ Als haar vader die winter 95 wordt, wil Gerda hem mee uit lunchen nemen om dat te vieren. Ze belt de Hofstee van te voren op om te laten weten dat ze hem rond half twaalf komt ophalen. ‘Ik wilde er zeker van zijn dat hij aangekleed zou zijn.’ Maar als Gerda die ochtend naar het verpleeghuis is gekomen, ligt haar vader nog in bed. ‘Hij was kletsnat van de urine. De ontlasting zat zo ongeveer tot onder z’n oksels.’ Gerda, die zelf vier jaar lang manager van een verpleeghuis is geweest, weet hoe moeilijk de zorg voor demente ouderen kan zijn. ‘Maar bij dit verpleeghuis zie je dat het niet goed gaat.’
Het voorjaar brengt meer slecht nieuws voor Laurens. Bestuurder Thepass heeft geen extra personeel op de woongroepen gezet, maar wel interne ‘verbeterteams’ ingesteld om orde op zaken te stellen. Zijn teams vertellen hem dat hij de belofte aan de inspectie niet kan waarmaken. Drie verpleeghuizen, waaronder de Hofstee, voldoen op 1 april nog steeds niet aan alle eisen. Nadat de bestuurder dit aan de inspectie laat weten brengen inspecteurs op 25 april een bezoek brengt aan Rotterdam Ommoord. Het oordeel is niet mild. Criteria als een veilige woonomgeving, voldoende en deskundige medewerkers en medicatieveiligheid zijn niet in orde. Vanaf begin 2015 is in totaal tweeëntwintig keer melding gemaakt van een vermissing, waarbij een bewoner ongezien het pand heeft kunnen verlaten. ‘Het kan natuurlijk voorkomen dat mensen met dementie gaan dwalen door het gebouw’, zegt Gaemers van de cliëntenraad. ‘Maar dit zijn wel erg veel incidenten. Deze mensen kunnen zichzelf niet meer redden. Als ze vermist zijn, is dat ernstig.’ De overheid trekt genoeg geld uit voor langdurige zorg. Het heeft eerder te maken met de kwaliteit van het management
De personele bezetting is te laag, vindt ook de inspectie. ‘Eén zorgmedewerker op een groep van acht tot negen bewoners vraagt veel van medewerkers.’ Individuele aandacht schiet erbij in, staat in het rapport, wat voor onrust onder de ouderen zorgt. Laurens is niet de enige zorginstelling die met een krappe bezetting worstelt, zegt zorgeconoom Wim Groot. ‘Maar in veruit de meeste verpleeghuizen is de zorg op orde.’ De problemen van de Rotterdamse zorgaanbieder zijn volgens hem geen kwestie van geldgebrek. ‘De overheid trekt genoeg geld uit voor langdurige zorg. Het heeft eerder te maken met de kwaliteit van het management.’ Laurens is niet het enige verpleeghuis waarover inspectie zich druk maakt. Begin juli schrijft staatssecretaris Van Rijn in een Kamerbrief over de kwaliteit van de zorg over meerdere ‘rotte appels’: verpleeghuizen die moeten verbeteren of sluiten. Als Tweede Kamerleden een lijst met namen eisen, publiceert Van Rijn zijn beruchte zwarte lijst met elf instellingen waar de zorg het meest gebrekkig zou zijn. Laurens is één van de elf, maar is het er niet mee eens. ‘Het publiceren van een lijst van zorginstellingen door de IGZ en het expliciet noemen van Laurens als instelling is een groot onrecht naar onze medewerkers, klanten en hun familieleden’, laat de instelling weten in een persbericht op de site. ‘We vragen de IGZ om rectificatie. Laurens stond nooit onder verscherpt toezicht.’ Twee weken later stapt bestuursvoorzitter Ids Thepass op. ‘Een bestuurswisseling op dit moment is zeer ongewenst’, schrijft hij. ‘Maar omdat er discussie is over mijn positie is het voor Laurens als organisatie de juiste keuze dat ik met onmiddellijke ingang mijn functie neerleg.’ De week daarop, op 27 juli, maakt de inspectie bekend dat Laurens voor acht maanden onder verscherpt toezicht is gesteld. Er is te weinig vertrouwen dat de zorgverlener zelf voor verbetering kan zorgen.
Verzorgende Marja vreest dat de financiële problemen van Laurens ook haar gaan treffen. ‘Ik ben bang om mijn baan te verliezen. De fouten die zijn gemaakt kunnen ons de kop kosten.’ Haar opa woont ook in de Hofstee. ‘Hij heeft mij. Ik kan extra goed in de gaten houden of het goed met hem gaat. Mensen van buitenaf kunnen dat niet, dus ik begrijp heel goed dat zij zich zorgen maken. Het is ook hun moeder of vader.’ Ad-interim bestuurder Vincent Maas zegt de komende weken extra ‘projectleiders’ aan te stellen om aan de eisen van de inspectie te voldoen. Of er ook meer handen aan het bed komen, kan Laurens niet zeggen. De namen van verzorgenden zijn op hun verzoek gefingeerd; ze zijn bang om hun baan te verliezen. Hofstee-bewoner Adrie van Lieburg is op 26 juli in zijn slaap overleden. – BRON – Salaris1 – Salaris2

Rood, wit en blauw zijn de kleuren waarvan ik hou!

%d bloggers liken dit: